Bizimle İletişime Geç

Dünya

Katalonya’da neler oluyor, bağımsızlık referandumuna destek güçlü mü?

Katalonya bölgesel yönetiminin 1 Ekim’de yapmayı planladığı bağımsızlık referandumunun ardından İspanyol hükümeti referandumu yaptırmayacağını duyurdu. Katalonya’da neler oluyor, bağımsızlık referandumuna destek güçlü mü?

bölgesel yönetimi 1 Ekim’de referandumu yapmayı planlıyor. İspanyol hükümeti ise anayasaya aykırı olduğu gerekçesiyle referandumu yaptırmayacağını ilan etti. Şimdi iki hükümet – birisi Madrid’de, diğeri Barselona’da – bir çarpışma rotasına girmiş durumda.

Neden bazı Katalanlar bağımsızlık istiyorlar?

Bölgesel cumhurbaşkanı Carles Puigdemont liderliğindeki bağımsızlık hareketi, Katalonya’nın ahlaki, kültürel, ekonomik ve siyasi olarak kendi kaderini tayin hakkına sahip olduğunu savunuyor.  Bağımsızlık hareketi taraftarları 7,5 milyon insanın yaşadığı zengin Katalonya bölgesinin İspanya’ya aldığından çok daha fazlasını verdiğini düşünüyor.

Bağımsızlık düşüncesine , İspanya’nın son yıllarda içine sürüklendiği acı verici ve uzun süren ekonomik krizle birlikte büyüdü. Birçok Katalan, İspanya anayasa mahkemesinin yedi yıl önce bölgeye daha fazla bağımsızlık kazandıracak olacak olan 2006 tarihli Katalonya özerklik tüzüğünün bazı bölümlerini iptal etmesi ve yeniden yorumlaması kararına dair hala kızgın.

Bağımsızlık için ne kadar güçlü destek var?

Anketler, Katalanlar’ın %70’inin referandumda oy kullanmayı istediğini ancak bağımsızlık söz konusu olduğunda daha eşit olarak ayrıştıklarını gösteriyor. İki ay önce yapılan bir ankete göre  Katalanlar’ın % 49,4’ü bağımsızlığa karşı, % 41,1’i ise bağımsızlık yanlısı.

Bu noktaya nasıl gelindi?

İlgili:  Diyarbakır Newroz alanında bir genç polis tarafından vurularak öldürüldü

Puigdemont’un liderlik ettiği koalisyonun çoğunluğa sahip olduğu Katalan parlamentosu, bir yıldan uzun bir süredir bağımsızlığa yönelik yasal adımlar atıyordu. Puigdemont Haziran ayında referandumun Ekim ayında yapılacağını ilan etti ve seçmenlerden şu soruya cevap vermelerinin isteneceğini açıkladı: “Katalonya’nın, cumhuriyet biçiminde bağımsız bir ülke olmasını ister misiniz?”

Bu ay bölgesel parlamentoda yapılan hararetli bir oturum sonrasında milletvekilleri referandum yasasını yürürlüğe sokarak oylamaya giden yolu açtılar. Bölgesel hükümet, referandumun yasal olarak bağlayıcı olacağına ve evet kararının zafer kazanmasının ardından 48 saat içinde İspanya’dan bağımsızlık ilan edileceğine söz verdi.

İspanyol hükümeti tüm bunlar hakkında ne diyor?

İspanya Başbakanı Mariano Rajoy, referandum sürecinin devam etmeyeceğini ve hükümetin bu süreci engellemek için tüm yasal yolları kullanacağı sözünü verdi.

İspanyol hükümeti hangi gerekçelerle referanduma itiraz ediyor?

İspanyol hükümeti Katalonya’nın bağımsızlığına ilişkin herhangi bir referandumun yasadışı olacağını çünkü İspanya 1978 anayasasında kendi kaderini tayin hakkına ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığını savunuyor.

Bu ay Katalan parlamentosunca kabul edilen referandum yasasını askıya alan İspanyol Anayasa Mahkemesi, söz konusu yasanın anayasayı ihlal edip etmediğini inceliyor.

İlgili:  Aynılar aynı yerde: Perinçek'in TGB'si, Saadet Partisi Gençlik Kolları'nın iftarına katıldı

Bu yılın mart ayında eski Katalan cumhurbaşkanı Artur Mas, üç yıl önce sembolik bir düzenleyerek anayasa mahkemesine karşı gelmekten suçlu bulunarak, iki yıl kamu görevinde bulunmaktan men edildi. Katalan hükümetinin diğer üyeleri de bağımsızlık yönündeki  rolleri konusunda yasal işlemle karşı karşıya.

Bu bir uzlaşmazlık mı?

Basitçe evet. Ancak İspanya Guardia (hem sivil hem askeri polislik hizmetlerini yerine getiren ve kamu güvenliğini sağlayan askeri kolluk teşkilatı) resmi görevlilerinin Barselona’da bir düzine bölgesel hükümet binasına baskın düzenlemesi ve Katalonya’nın ekonomik işlerden sorumlu genel sekreteri ve vergi sekreterinin de aralarında bulunduğu 14 üst düzey yetkiliyi tutuklamasının ardından gerginlik önemli ölçüde arttı. Polis bu baskınlarda yaklaşık 10 milyon oy pusulası ve 1.5 milyondan fazla referandum broşürü ve posterine de el koydu.

Bu arada İçişleri Bakanlığı referandumun önlenmesi amacıyla Guardia resmi ve ulusal polis memurlarının tüm izinlerini iptal etti, İspanyol hükümeti de bölgesel harcamalar üzerinde denetim uyguladı. Ayrıca İspanyol Dışişleri Bakanı bazı bağımsızlık hareketi yanlılarının referanduma karşı olan Katalan belediye başkanlarını sindirmek için “Nazi tutumları” sergilediğini ifade etti.

İlgili:  Almanya'da Neo-Naziler sığınmacılara saldırdı: Ambulansın gelmesini engellediler

Tepki nasıl oldu?

Puigdemont, İspanyol hükümetini bölgesel özerkliği etkin bir şekilde askıya alma ve fiili bir olağanüstü hal ilan etmekle suçladı. Çarşamba gecesi saldırıları protesto etmek için yaklaşık 40 bin kişi Barselona sokaklarını doldurdu. Aynı gece İspanyol hükümeti lideri Rajoy yaptığı bir açıklamada bölgesel hükümete “Radikalizm ve itaatsizliği tırmandırmayı durdurun” diye çağrıda bulundu.

Şimdi ne olacak?

Kimse bilmiyor ancak İspanyol hükümeti ile Katalan hükümeti arasında daha fazla kedi-fare oyunu olacak. İki taraf da geri adım atacakları yönünde herhangi bir işaret vermiyor: Puigdemont, referandumun yapılacağını , Rajoy ise çok sert bir şekilde olmayacağını söylüyor.

İspanya hükümeti, merkezi hükümete Katalonya’nın özerkliğini askıya alma ve böylece referandumu durdurma ve kontrolü ele geçirme hakkı tanıyan anayasanın 155. Maddesini daha önce hiç işletmedi.  Ancak tartışmalı baskınlardan hemen sonra  muhtemelen çok zarar verici böyle bir adım gelecektir.  Bu adım da sorunun sadece yurtiçi ve yurtdışında çok daha fazla gündeme gelmesini sağlamakla kalmayacak aynı zamanda bağımsızlık amacını da büyütecektir.

*Bu yazı, Guardian’da yayımlanan haber-yorumdan Yolculuk tarafından çevrilmiştir.

Yayındayız

Sınıfsal Bakış

Sizin için Önerilenler

Yazarlar

Dünya