Gazete Yolculuk Haber Merkezi
15 Temmuz başarısız askeri darbe girişiminde darbeci askerlerin kullandığı uçaklara yakıt desteği verildiği iddiaları üzerine İncirlik Üssü, Türkiye-ABD ilişkilerinde bir restleşme noktası olmaya başlamıştı. Darbe girişiminin ardından ABD Senatosu ve Temsilciler Meclisi’nin Ermeni soykırımını tanıma kararının ardından AKP’li Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan, “Yeri geldiği zaman otururuz bütün heyetlerimizle beraber, kapatılması gerekiyorsa İncirlik’i de kapatırız, Kürecik’i de kapatırız.” ifadelerini kullanmıştı.
15 Temmuz iddiaları ve ABD’nin Ermeni soykırımını tanıma kararının yanı sıra Türkiye’nin S-400 hava savunma sistemlerini alması iki ülke arasında diplomatik olarak yaşanan gerginliğin iyiden iyiye artmasına neden olmuştu. Üs; bir yanıyla Türkiye-ABD müttefikliğinin en önemli parçalarından biriyken diğer yanıyla da yıllar içinde iki ülke arasındaki diplomatik gerilimlerin de pazarlık konularından biri haline gelmişti.
“İncirlik Üssü kapatılır mı, kapatılmaz mı?” tartışmaları bugüne dek çeşitli biçimlerde ve demeçlerle dillendirilirken dün konuyla ilgili bir gelişme yaşandı. ABD Dışişleri Bakanlığı Siyasi-Askeri İşler Bürosu Sekreter Yardımcısı R.Clarke Cooper, Yunanistan’a yaptığı ziyaret sırasında ABD’nin İncirlik Üssü’ne alternatif arayışında olduğunu söyledi. Bu açıklama, İncirlik Üssü’nün akıbeti ile ilgili yapılan ilk kayıtlı ve resmi açıklama olarak değerlendirilebilir.
Ahval’de İlhan Tanır imzasıyla yayımlanan habere göre; Cooper, ABD’nin İncirlik Üssü’ne bir alternatif belirleyip belirmediğine yönelik bir soruya ABD’nin tüm Avrupa kıtasında rotasyonel veya kalıcı ABD varlığı fırsatları aradığı yönünde bir yanıt verdi.
“Tüm kıtayı makro olarak görüyoruz”
Ziyaret sırasında ABD sekreter yardımcısının yaptığı duraklardan biri, Karşılıklı Savunma İşbirliği Anlaşması’nın (MDCA) yapıldığı, ABD-Yunanistan savunma işbirliğinin kilit noktalarından biri olarak düzenlenen Deniz Destek Etkinliği Souda Koyu’na oldu. “Müttefikler ve ortakların bağımsız kullanım olanaklarını iyileştirmek için güvenlik yardımlarımızdan bazılarını nereye yatırdığımızı görmek istiyoruz” diyen Cooper, şu ifadeleri kullandı:
“Büyük güç rekabeti çerçevesinde tüm kıtayı makro olarak görüyoruz. ABD, olmamız gereken ya da belirli noktalarda duruşumuzu ayarlamamız gereken yerlere daha yakından bakıyor. Şu an ve gelecekte nerede olmamız gerektiği konusunda tüm Avrupa coğrafyasına kesinlikle geniş ve derin bir bakış var.”
“Yaptırım, Türkiye’nin bizimle ve NATO ile olan ittifakından dolayı kaçınmaya çalıştığımız bir şey”
Ahval’in, seçimleri de göz önüne alarak S-400 hava savunma sistemlerine yönelik bir yaptırım kararının olup olmayacağına ilişkin sorusuna yanıt veren Cooper, “Önceden belirlenmiş ve dikkate alınan bir zaman çizelgesi yok. Bu, Türkiye’nin bizimle ve NATO ile olan ittifakından dolayı kaçınmaya çalıştığımız bir şey. Ancak artık geçerli olmadıklarını varsaymanın da doğru olmadığını söyleyebilirim.” ifadelerini kullandı.
S-400’lerin satın alınmasının kabul edilemez olduğunu söyleyen Cooper, Washington’un geçen yıl Türkiye’yi F-35 ittifakının dışında bırakmak için çoktan kararlı adımlar attığının ve Washington’un konu hakkında çok net davrandığının altını çizdi. S-400’lerin operasyonel hale gelmemesi için Türkiye tarafıyla iletişim halinde olduklarını söyleyen Cooper, “Bu, Türkiye ile ABD arasındaki birlikte çalışabilirlikten ve aynı zamanda NATO ittifakı içinde birlikte çalışabilirlikten bahsettiğimizde bir zorluk haline geliyor.” ifadelerini kullandı.
“Türkiye’yi Batı’da tutmak istiyoruz”
“Türkiye’yi Batı’da tutmak istiyoruz. İttifakta rolleri var. Ancak Ankara’nın müttefiklere ve ortaklara yönelik herhangi bir provokasyonuna da uymuyoruz” diyen Cooper, Doğu Akdeniz’deki gerilimin tırmanmasıyla ilgili başka bir soruya ise “Herhangi bir kazayı önlemek için Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs’ı Doğu Akdeniz’deki NATO kanalları üzerinden gerilimi azaltmaya teşvik ettik” şeklinde yanıt verdi.
İncirlik Üssü’nün yapısı
Adana şehir merkezine yaklaşık 13 kilometre mesafede bulunan İncirlik Üssü’nün kurulumuna Türkiye’nin NATO’ya üye olmasından bir yıl önce, yani 1951 yılında ABD Mühendislik Grubu olarak isimlendirilen bir ekip tarafından başlandı. 3 yıl süren inşa çalışmalarının ardından üs, 1954 yılında açıldı.
İlk aşamada, ABD Hava Kuvvetleri’nin olağanüstü durumlarda konuşlanması ve orta-yüksek yoğunluktaki bombardımanlarda yer alan savaş uçaklarının bakımın yapılması amacıyla kullanılması öngörülse de 1980’li yıllarda bu konuda genişletmeler yapıldı.
ABD’nin yanı sıra Almanya ve Hollanda gibi diğer NATO üyelerinin askerlerinin de görev yaptığı İncirlik Üssü’ne, askeri operasyonların NATO kapsamında olduğu durumlarda başka ülke askerleri de konuşlandırılabiliyor.
