AKP’nin salgın yönetimi: Suç yurttaşın, yük sağlıkçının!

Gazete Yolculuk Haber Merkezi/Arzum Gündüz

Dünya genelinde Covid salgını yaşamı ciddi anlamda tehdit etmeye devam ediyor. Aralık 2019’da Çin’in Wuhan kentinden başlayan bu virüs hakkında var olan bilgiler her gün değişirken, hastalığın hızı, bulaşma şekli, hasta ve ölüm sayıları bugüne kadar pek çok kez değişkenlik gösterdi. Türkiye’de ise ilk günlerde yaşanan endişe Sağlık Bakanı Fahrettin Koca’nın yeniden vaka sayısı açıklamasıyla bir tür korkuya dönüştü.

Türkiye’de koronavirüs salgınına bakıldığında, AKP iktidarının suçu yurttaşa yükü de tüm sağlık emekçilerine attığını görüyoruz. Tartışmalı verilerin arkasına sığınan iktidara karşı, sağlık ve emek örgütleri/sendikaları ilk günden beri şeffaf verileri (ulaşabildikleri kadar) kamu ile paylaşmaya çalışıyor. Sağlıkçılar bu nedenle, iktidar ve yandaşları tarafından da hedef olarak gösterildi.

Sağlık, kamusal bir hizmet olmalı

Öte yandan salgın, sağlıkta dönüşüm programının yarattığı sorunları daha da görünür kıldı; Toplumun ve bireylerin sağlığını piyasaya açma, kâr elde edilebilir bir alan haline getirme… Sağlıkta dönüşüm programıyla ortadan kaldırılan koruyucu sağlık hizmetlerinin önemi bir kez daha ortaya çıktı. Sağlığın kamusal bir hizmet olmasının ne kadar hayati olduğu koronavirüs sürecinde de gözler önüne serildi.

Yapılan eylemler ve açıklamalar gösteriyor ki: Sağlık emekçileri, her hekim, her aile doktoru, her hemşire çalışma koşullarının iyileştirilmesini, kişisel koruyucu donanımların eksiksiz ve zamanında temin edilmesini, maddi ve manevi desteği sözlerde-vaatlerde değil fiilen, hemen ve sürekliliği sağlayarak gösteren bir sağlık yönetimi istiyor.

İktidar ve yandaşları tarafından köpürtülen, “barış öyküsü” olarak nitelendirilen salgın yönetimindeki sürece bir göz atalım; Salgını gazetemize değerlendiren SES Anadolu Yakası Şube Eş Başkanı Nurdan Gürer’e ve filyasyon ekibinde görev yapan diş hekimine kulak verelim.

SÖYLEŞİ| SES Anadolu Şube Eş Başkanı Nurdan Gürer: Sağlık emekçileri artık “tükeniyor” değil “tükendi” - Söyleşiyi okumak için tıklayın

SÖYLEŞİ| Filyasyon ekibinde çalışan diş hekimi, salgından bu yana yaşadıklarını anlattı - Söyleşiyi okumak için tıklayın

10 Mart’tan bugüne salgın yönetimindeki süreci hatırlayalım:

• Dünya geneline yayılan COVID-19 salgınının Türkiye’deki ilk tespit edilen COVID-19 vakasının 10 Mart 2020’de olduğu Sağlık Bakanlığı tarafından 10 Mart’ı 11 Mart’a bağlayan gece açıklandı
• 12 Mart‘ta, Erdoğan’ın başkanlığında tüm bakanların, bazı başkanlıkların ve Sağlık ve Gıda Politikaları Kurulu üyelerinin katıldığı, koronavirüse karşı alınacak tedbirlerin görüşüldüğü 5 saat süren toplantı yapıldı. Cumhurbaşkanlığı Sözcüsü İbrahim Kalın yaptığı açıklamada 16 Mart’tan itibaren ilkokul, ortaokul ve lise eğitimine 1 hafta, üniversite eğitimine ise 3 hafta ara verileceğini; 23 Mart’tan itibaren uzaktan eğitimle televizyon ve internet ortamından eğitim öğretime devam edileceğini açıkladı. Millî Eğitim Bakanı Ziya Selçuk, haftalık ders programlarının yapılandırılarak, EBA, Eba TV internet ve Türkiye Radyo Televizyon Kurumu ile televizyondan gerekli telafi eğitim desteği sunulacağını, eğitimin aksamaması için tedbirlerin alındığını söyledi.
• 13 Mart‘ta Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, resmî Twitter hesabından açıklama yaparak gözlem altına alınan ilk hastanın yakını olan bir kişide de koronavirüs tespit edildiğini açıkladı. Akşam saatlerinde yapılan yeni açıklama ile ilk hasta ile aynı ailede bulunan 3 kişinin daha koronavirüs taşıdığı tespit edildi ve böylece Türkiye’deki onaylanmış vaka sayısı 5’e yükseldi.
• Ülkedeki virüse bağlı ilk ölüm ise 15 Mart 2020’de gerçekleşti.
• 25 Mart‘ta Millî Eğitim Bakanı Ziya Selçuk düzenlenen basın toplantısında, eğitime verilen aranın 30 Nisan’a kadar uzatıldığını açıkladı.
• 21 Mart‘ta, İçişleri Bakanlığı, 81 il valiliğine gönderdiği genelgeyle asker uğurlama törenlerinin geçici süreyle durdurulduğunu bildirdi. Ayrıca berber, kuaför ve güzellik merkezlerinin faaliyetlerinin saat 18.00 itibarıyla durdurulacağı açıklandı. Bakanlık gece yarısından itibaren lokanta, restoran, pastane vb. iş yerlerinin müşterilerin oturmasına müsaade edilmeyecek şekilde sadece gel-al ve paket servis şeklinde hizmet vereceğini; 65 yaş ve üstü, ayrıca kronik rahatsızlığı olan kişilerin ikametlerinden dışarı çıkmalarının; park, bahçe gibi açık alanlarda dolaşmalarının sınırlandırıldığını açıkladı. Tarım ve Orman Bakanlığı bahçe, park ve mesire alanlarında mangal yakılmasını yasakladı. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı saat 17.00 itibarıyla 46 ülkeye daha uçuşların durdurulduğunu açıkladı. Böylece toplamda 68 ülkeyle hava ilişkileri kesilmiş oldu. Ankara, Antalya ve İzmir’de de, 65 yaş üstüne sunulan ücretsiz toplu ulaşım hakları geçici olarak durduruldu.
• 26 Mart‘ta YÖK Başkanı Yekta Saraç, üniversitelerde bahar döneminde yüz yüze eğitimin yapılmayacağını ve eğitim öğretim sürecini sadece uzaktan eğitim ile sürdüreceklerini; uzaktan eğitim, açık öğretim ve dijital öğretimle sunulamayacak program, ders ve uygulamalı derslerin yaz aylarında tamamlanacağını belirtti. Yükseköğretim Kurumları Sınavı’nın ise 25-26 Temmuz’a ertelendiğini açıkladı.
• 30 Mart‘ta açıklamalarda bulunan Erdoğan, “Biz Bize Yeteriz Türkiyem” adında bir bağış kampanyası başlatıldığını açıkladı. Kampanya iktidar temsilcileri tarafından destek görürken, muhalefet temsilcileri ise böyle bir bağış kampanyası düzenlemesine tepki gösterdi. Kamu Emekçileri Sendikaları Konfederasyonu, kampanya kapsamında, MEB, BOTAŞ, Orman Genel Müdürlüğü, Adalet Bakanlığı, Yargıtay ve Sosyal Hizmet İl Müdürlükleri gibi pek çok kurumun personelinin maaşından bağış kesintisi yapmasına tepki göstererek suç duyurusunda bulundu.
• Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, 1 Nisan 2020’de yaptığı açıklamada koronavirüs vakalarının tüm Türkiye’ye yayıldığını açıkladı. Koca tarafından, enfekte olmuş toplam 277 kişinin öldüğü, mevcut vaka sayısının ise 15.679 olduğu söyledi.
• 3 Nisan‘da yapılan basın açıklamasında ülke genelinde 1 Ocak 2000 ve üzeri doğumlular için de sokağa çıkma yasağı getirildiğini, pazar ve market gibi toplu bulunan alanlarda maske zorunluluğu getirildiğini ve 30 büyükşehir ile Zonguldak’a giriş çıkışların 15 gün boyunca durdurulduğunu açıklandı. Fakat sonradan yayınlanan ve bütün il valiliklerine gönderilen ek genelge ile, bu yasağın istisnaları da belirlenmiştir. Buna göre; çeşitli sağlık, cenaze, askerlik ve yolcu taşıma gibi işlemler, bazı şartları sağlama şartıyla giriş çıkış yasağından muaf tutulacaktır.
• Meclis, AK Parti ve MHP gruplarının ortak hazırladığı infaz düzenlemesine ilişkin kanun teklifini yasalaştırmak için mesai yapacak. TBMM Genel Kurulu 7 Nisan Salı günü toplanarak infaz düzenlemesini içeren Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Teklifi’nin görüşmelerine başladı.
• Salgının cezaevlerine sıçraması ve oluşabilecek kamu düzeninin bozulması riski ile cezaevlerindeki doluluğu azaltmayı amaçlayan infaz indirimini öngören yasanın mecliste kabul edilmesiyle yaklaşık 90 bin mahkûm ve tutuklunun tahliye edilmesine başlandı. Af yasasında; terör, cinayet, uyuşturucu ve cinsel suçlar kapsam dışında bırakıldı. Hâkimler ve Savcılar Kurulu tutuklu ve acil işler ile zaman aşımı davaları dışındaki tüm duruşma, müzakere ve keşiflerin 15 Haziran’a kadar durdurulduğunu açıkladı.
• 10 Nisan‘da İçişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan genelge kapsamında 30 büyükşehir ile Zonguldak’ta 11 Nisan Cumartesi saat 00.00’dan itibaren 48 saat süreyle sokağa çıkma yasağı ilan edildi. Yasağın 2 saat kala duyurulması üzerine fırınlarda ve marketlerde kuyruklar oluştu. Oluşan kuyruklarda kavgalar yaşandı. Bu olay üzerine İçişleri Bakanı Süleyman Soylu tüm sorumluluğu üzerine alarak istifa talebini sundu. Bakan Soylu’nun istifası Türkiye Cumhuriyeti Erdoğan tarafından kabul edilmedi.
• 11-12 Nisan 2020’de ise, 2000 yılındaki nüfus sayımından 20 yıl sonra ilk kez geniş çaplı bir sokağa çıkma yasağı ilan edildi. İçişleri Bakanlığı, Türkiye nüfusunun yüzde 78’ine denk gelen 64 milyon kişinin yaşadığı 30 büyükşehir ile akciğer hastalıklarının sık görüldüğü Zonguldak ilinde hafta sonu iki gün boyunca sokağa çıkma yasağı uygulanacağını iki saat öncesinden duyurdu.
• Bunun üzerine yasağın uygulanacağı birçok şehirde vatandaşlar market ve fırınlara akın ederek uzun kuyruklara, kargaşa ve yoğun kalabalıkların oluşmasına neden oldu.
• İçişleri Bakanı Süleyman Soylu, yasağın zamanlaması ve uygulanış yöntemi konusundaki eleştirileri kabul ettiğini açıkladı ve ertesi gün istifa ettiğini duyurdu. Erdoğan tarafından istifası kabul edilmedi ve göreve devam edeceği açıklandı.
• Sokağa çıkma yasağı uygulaması bir sonraki hafta sonu da devam ettirildi.
• 4 Mayıs 2020’de Erdoğan kabine toplantısının sonrasında bir basın açıklaması yaptı. Günlük hasta artışının artık binli sayılara gerilediğini, yoğum bakım ve solunum cihazına bağlı hasta sayısının sürekli azaldığını ve iyileşen hasta sayısının katlanarak arttığını belirtti. Koronavirüs için başlatılan kampanyada 1 milyar 910 milyon Türk lirasının toplandığını açıkladı.
• 6 Mayıs 2020’de Türkiye Sağlık Bakanı Fahrettin Koca normalleşme süreci hakkında açıklamalarda bulundu ve bu yeni dönemi “kontrollü sosyal hayat” olarak isimlendirdi. Bakan Fahrettin Koca, riskin devam ettiğini ve vatandaşların tedbirleri elden bırakmaması gerektiğini dile getirdi. Koca, Türkiye’de salgının kontrol altına alındığını ancak tehdidin ortadan kalmadığını ve son taşıyıcının izolasyonu ve tedavisi sağlanmadan kalkmayacağını belirtti. Bakan Koca ayrıca “normale dönüş” ifadesinin doğru olmadığını, “yeni hayatın normallerini” oluşturduklarını söyledi.
• 7 Mayıs 2020’de cerrahi maskelerin tavan fiyatı ₺1 olarak belirlendi.
• 18 Mayıs‘ta Erdoğan, 1 Haziran’da açılması beklenen okulların açılmayacağını ve 2019-2020 Eğitim ve Öğretim yılının sona erdirildiğini açıkladı. Erdoğan, yeni eğitim ve öğretim yılının Eylül ayında başlayacağını belirtti.
• 21 Eylül‘de anasınıfı ve ilkokul 1. sınıflarda yüzyüze eğitim başladı, öğrencinin yüz yüze eğitime katılımı zorunlu tutulmadı, velilerin yazılı bir başvuruda bulunmaksızın kendi isteğiyle öğrencisinin uzaktan eğitime devamını sağlayabileceği bildirildi.
• 30 Eylül 2020’de Türkiye Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, Koronavirüs Bilim Kurulu Toplantısı’nın ardından düzenlenen basın toplantısında “Her vaka, hasta değildir. Çünkü testi pozitif çıktığı halde hiçbir semptom göstermeyenler var ve büyük çoğunluğu bunlar oluşturuyor.” açıklamasında bulundu. Hasta ve vaka tanımlarının ayrımını açıklayan Koca, “Her gün açıklanan ve üzerinde durduğumuz yeni hasta sayısı dikkat konusu olmalıdır” dedi.
• 5 Ekim‘de Milli Eğitim Bakanı Ziya Selçuk, 12 Ekim itibarıyla tüm ilkokulların, köy okullarının, 8 ve 12. sınıflar ile özel gereksinimli çocukların okullarının açılacağını duyurdu.
• 9 Ekim 2020’de Türkiye Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, yerli aşıdaki son gelişmeleri açıkladı, muhtemelen 2 hafta sonra insan denekler üzerinde aşı uygulamalarına başlanacağını söyledi.
• 7 Kasım’da sigara içmek için kamuya açık alanlarda maskelerini indirenlerin yayılma riskini artırdığı ihtimali değerlendiriliyor. Bu kapsamda 10 ilde açık alanlarda sigara içme yasağı getirildi.
• 17 Kasım‘da yeni tedbirleri açıklayan Erdoğan, ara tatilde olan okullardaki eğitim-öğretimin yıl sonuna kadar online olarak sürdürüleceğini bildirdi.
• 25 Kasım 2020’de Türkiye Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, önceden açıklamadıkları asemptomatik (belirtisiz, hafif geçiren) vakaları da açıklamaya başlayacaklarını belirtti. 25 Kasım için 28.351 yeni pozitif vaka ve 6.814 yeni hasta açıklandı.